Powr鏒 do strony g堯wnej
Profesor Micha Kulesza

Jest prawnikiem, specjalist w dziedzinie
administracji publicznej i prawa administracyjnego.
Pracuje na Uniwersytecie Warszawskim.

Jest wsp馧autorem reformy samorz康owej i jednym z g堯wnych tw鏎c闚 nowoczesnej administracji w Polsce.
Prof. Kulesza by dwukrotnie ministrem odpowiedzialnym za przygotowanie reformy administracyjnej.
Napisa wiele artyku堯w i ksi捫ek.

Mieszka z 穎n w Warszawie. Ma doros陰 c鏎k i 13-letni wnuczk Juli.

- Sk康 pan pochodzi? Jak wygl康a這 pana dzieci
stwo?

Urodzi貫m si w υdzi, gdzie po wojnie znale幢i si moi rodzice. W 1950 roku, kiedy mia貫m dwa lata, wr鏂ili鄉y do Warszawy.

Kiedy my郵 o wczesnym dzieci
stwie, nie mam poczucia, 瞠 by這 szcz窷liwe. Nie chodzi mi o dom rodzinny, kt鏎y wspominam serdecznie, ale o 鈍iat wok馧. Wydawa mi si ponury i szary, cho wtedy nie wiedzia貫m dlaczego. Po latach okaza這 si, 瞠 to odczucie dziecka by這 prawid這we. Przecie w dziejach Polski, a takze innych kraj闚 Europy wschodniej, pierwsza po這wa lat 50. to by豉 najbardziej mroczna czesc calego okresu komunistycznego.

Oczywi軼ie jako dzieciom a tak bardzo nam to nie przeszkadza這. Bawili鄉y si normalnie na podw鏎ku. W wojn. Mieli鄉y r騜ne armie i strzelali鄉y do siebie z patyk闚, kt鏎e by造 karabinami.

- To nie brzmi najlepiej.

Nic na to nie poradz. Wtedy, tu po strasznej wojnie, wszyscy si bawili w wojn. A w co innego mieli鄉y si bawi?

- A jak by這 w szkole?

Fajnie, chocia od pocz徠ku by貫m najm這dszy w klasie. Umia貫m czyta i pisa, wi璚 zaraz zosta貫m przeniesiony do drugiej klasy. Potem zapisa貫m si do harcerstwa. Mieli鄉y dru篡n 瞠glarsk i p造wali鄉y 瘸gl闚kami po Wi郵e i po jeziorach mazurskich.

- Jakie przedmioty pan lubi?

Geografi. Do dzi jestem zakochany w mapach. Kiedy jad samochodem jako pasa瞠r, przez ca造 czas czytam mapy, tak jak inni czytaj gazety czy ksi捫ki.

W szkole 鈔edniej nadal nale瘸貫m do harcerstwa, ju takiego powa積ego. By貫m w s造nnym warszawskim liceum Reytana, gdzie dzia豉豉 Czarna Jedynka legendarna dru篡na harcerska, kt鏎a wychowa豉 wielu dzia豉czy antykomunistycznej opozycji. By貫m przybocznym w tej dru篡nie, potem jej dru篡nowym, w ko
cu komendantem szczepu.

M鎩 zwi您ek z harcerstwem zako
czy si dopiero po doktoracie. To by這 wyj徠kowe 鈔odowisko, kt鏎e 篡ciowo ukszta速owa這 mnie i wielu moich koleg闚. Harcerstwo budowane na poczuciu s逝瘺y, nawet misji, wywar這 ogromny wp造w na moje pogl康y i na to, co robi貫m tak瞠 wiele lat p騧niej.

- Czy zawsze chcia pan zosta prawnikiem?


Wr璚z przeciwnie. D逝go w og鏊e nie wiedzia貫m, co chc robi. Nie mia貫m sprecyzowanego pomys逝 na doros貫 篡cie. By貫m matematycznym nieukiem i wiedzia貫m, 瞠 na pewno nie b璠 studiowa matematyki ani niczego, co si z ni wi捫e. My郵a貫m o handlu zagranicznym, bo studia i praca wydawa造 si atrakcyjne.

To by taki czas, 瞠 najfajniejszymi dziewczynami w Warszawie by造 stewardessy. Pi瘯ne, eleganckie, lata造 do Nowego Jorku i by造 dowodem, 瞠 gdzie istnieje inny 鈍iat. Handel zagraniczny stanowi okienko do tego 鈍iata. No ale pok堯ci貫m si z moim najlepszym przyjacielem, kt鏎y si wybiera na te studia, wi璚 sam poszed貫m na prawo. Po dyplomie zosta貫m na Uniwersytecie i pracuj tu ju 38 lat.

- Czego dotyczy prawo administracyjne?

Relacji mi璠zy cz這wiekiem a w豉dz. Je郵i kto przechodzi przez jezdni na czerwonym 鈍ietle, policja mo瞠 go ukara. Samoch鏚 wolno prowadzi dopiero po zdanym egzaminie na prawo jazdy. Ograniczenia pr璠ko軼i wprowadza si, by zapobiega wypadkom. Tak samo na przyk豉d 篡wno嗆 podlega kontroli, by by豉 zdrowa. Chodzi wi璚 o sprawy wa積e dla wszystkich.

Podobnie jest w wielu dziedzinach: prawo reguluje zachowania ludzi albo organizuje nasze 篡cie w imi dobra wsp鏊nego. Swoje zadania pa
stwo wykonuje przy pomocy administracji, czyli urz璠nik闚. W豉dza powinna by sprawna, uczciwa i w miar tania. Powinna podlega kontroli obywatelskiej. Je郵i w豉dza dzia豉 幢e lub narusza podstawowe prawa ludzi, obywatele mog si przed ni broni. Spory rozstrzygaj s康y. Takimi rzeczami si zajmuj.

- Chemik, fizyk czy biolog mo瞠 pracowa w ka盥ym kraju. A prawnik?

Tak瞠. Ja na przyk豉d sp璠zi貫m kiedy p馧tora roku w Iraku. Polska w po這wie lat 70. zesz貫go wieku zosta豉 poproszona o przygotowanie programu budownictwa mieszkaniowego dla tego kraju. Moim zadaniem by這 zbadanie, czy tamtejsze prawo pozwala wdro篡 taki program. Oczywi軼ie musia貫m wiele pracowa, by je pozna.

- W Polsce przez wiele lat 陰czy pan prac naukow z dzia豉lno軼i publiczn.
Co pana do tego sk這ni這?


Na pocz徠ku lat 80., kiedy w Polsce powsta zwi您ek i ruch Solidarno嗆, ludzie uwierzyli, 瞠 z貫 mechanizmy tamtej w豉dzy mo積a zmieni. Stworzyli鄉y ma陰 grup naukowc闚, kt鏎a zacz窸a si zastanawia, jak w miejsce komunistycznej biurokracji zbudowa samorz康 lokalny i regionalny oraz administracj 篡czliw ludziom, sprawn, przejrzyst i skuteczn.

To by pocz徠ek mojej najwi瘯szej przygody 篡ciowej, kt鏎a trwa do dzisiaj. Nie od razu nam si uda這. Musieli鄉y przetrwa stan wojenny, a potem te by這 r騜nie: nie wszystkie rz康y sprzyja造 reformom. Ale robili鄉y swoje: badali鄉y i zmieniali鄉y prawo, szukali鄉y sojusznik闚, uczyli鄉y polityk闚, media i spo貫cze
stwo. I krok po kroku, z przerwami, ale konsekwentnie, budowali鄉y nowoczesne pastwo, takie w kt鏎ym obywatele maja wp造w na sprawy publiczne.

- Jaki stopie
wystawi豚y pan profesor sobie samemu za efekty tej pracy naukowej
i politycznej?


To trudne pytanie. Prawo i instytucje, jakie uda這 si stworzy s prawid這we. Tworz dobre warunki dla 篡cia spo貫cznego w skali lokalnej czy regionalnej. Jestem z nich zadowolony, chocia pewnie nie wszystko wysz這 dok豉dnie tak, jak chcieli鄉y. Ale te instytucje to zaledwie rama.

Czym innym jest rzeczywisto嗆, kt鏎a j wype軟ia. Ta za zale篡 od ludzi, od nas samych. 安iadomo嗆 rz康z帷ych i obywateli nie zmienia si przecie w ci庵u kilku miesi璚y czy nawet lat. My郵 jednak, 瞠 rzeczy id w dobr stron, ale tu potrzeba dziesi璚ioleci.

- Po wielu latach dzia豉lno軼i publicznej wr鏂i pan do prywatnej praktyki prawniczej.
Czy nie przeszkadza to w pracy naukowej?

Przeciwnie, prawo jest 篡w nauk. Koniecznie trzeba praktykowa, by m鏂 je dobrze wyk豉da studentom.

- Jak pan sp璠za czas wolny od pracy?

A co to znaczy czas wolny? Jestem bardzo zapracowany. Lubi by zapracowany. Moja praca zawodowa jest moim hobby. Ale zdarzaj mi si chwile s豉bo軼i na przyk豉d raz w roku, przez tydzie
lub dwa, jazda na nartach.