Powr鏒 do strony g堯wnej
prof. dr hab. Marek Urbanik
UNIWERSYTET JAGIELLO垶KI, KRAK紟
1. Historia

Powa積, profesjonaln przygod z nauk zacz像em w pami皻nym roku 1964 - roku jubileuszu 600-lecia UJ, kiedy to zosta貫m przyj皻y na 1 rok astronomii tej szacownej uczelni.
Moje zainteresowania dryfowa造: od spektroskopii gwiazdowej (fascynacja, jak du穎 mo瞠my dowiedzie si o tych odleg造ch obiektach tylko z ich wiat豉!), poprzez radiowe obserwacje S這鎍a (praca magisterska - po章czenie moich zainteresowa astronomicznych i jeszcze wczeniejszej pasji radioamatorskiej), aby skrystalizowa si na statystycznych badaniach radior鏚e pozagalaktycznych. Owocem tej krystalizacji by豉 moja praca doktorska.

Nast瘼nie wsp鏊nie z grup m這dych entuzjast闚 zacz瘭imy robi rzeczy fascynuj鉍e w zakresie fizyki plazmy galaktycznej... i robimy to a do dzi.

2. Stan obecny

W latach 2003-2009 kierowa貫m Zak豉dem Radioastronomii Obserwatorium Astronomicznego UJ. Obecnie  zak豉dem kieruje dr hab. Krzysztof  Chy篡. Zak豉d (opr鏂z mnie) sk豉da si z samych m這dych entuzjast闚. S wr鏚 nich prowadz鉍y prace badawcze nt. kosmologicznych p鏊 magnetycznych i dynamiki galaktyk z poprzeczk. Znalaz si w nim te w ca這ci zesp馧, z kt鏎ym wsp鏊nie tworzylimy w Krakowie tematyk fizyki plazmy galaktycznej. S w nim specjalici od numerycznych model, kt鏎zy znakomicie objanili wiele zagadkowych obserwowanych struktur pola magnetycznego i maj istotny wk豉d w opracowanie ca趾owicie nowych teorii ewolucji galaktycznych p鏊 magnetycznych.
Mamy w naszym zespole wytrawnych obserwator闚, u篡waj鉍ych pot篹nych instrument闚 jak 100-metrowy radioteleskop w Effelsbergu k. Bonn, 27-elementowy system 25-metrowych anten w Nowym Meksyku (zwany Very Large Array -VLA) mikrofalowy teleskop na Mt. Graham w Arizonie czy system 6-ciu mikrofalowych anten w Owens Valley (Kalifornia). Uczestniczymy te w obserwacjach rentgenowskich przy pomocy europejskiego satelity XMM-Newton.
Nasze obecne prace koncentruj si wok馧 pyta: jakie jest pochodzenie galaktycznych p鏊 magnetycznych? Jaki jest ich zwi頊ek z procesem powstawania gwiazd? I przede wszystkim: czego mo瞠my si nauczy o fizyce plazmy (r闚nie tej laboratoryjnej) u篡waj鉍 galaktycznego laboratorium plazmowego? Nasze zainteresowania dryfuj te w kierunku problematyki p鏊 magnetycznych w m這dym Wszechwiecie, za wczenie jeszcze m闚i o wynikach.

Zaanga穎walimy si tak瞠 w powa積y projekt instrumentalny: dzi瘯i pomocy Profesora Wielebinskiego z MPIfR Bonn wyposa篡limy 32-metrowy radioteleskop w Piwnicach ko這 Torunia   w bardzo   czu造   polarymetr  radiowy na cz瘰totliwo 5 GHz. Po zako鎍zeniu prac instrumentalnych i technicznych, zamierzamy nim przeprowadzi badania drobnoskalowych p鏊 magnetycznych w Naszej Galaktyce.

3. Informacje osobiste

Rodzina: los po章czy mnie szczliwie ze wspania章 kobiet, Mari, kt鏎a nie tylko wykazuje nadal pe軟e zrozumienie dla moich 篡ciowych pasji, ale obdarzy豉 mnie dw鎩k wspania造ch dzieci. Marcin, in篡nier elektronik obdarzy mnie ju trojgiem wnucz靖: Micha, Asia i Kasia. Marta, dziennikarka, jest ju szczliw  mam dw鏂h moich wnuczek: Urszulki i Martynki.
Poza prac: cho astrofizyka jest nadal moj 篡ciow pasj  mam te kilka zainteresowa osobistych. Od dzieci雟twa jestem entuzjast fal kr鏒kich. Nigdy nie stara貫m si o licencj nadawcz (w poprzednim okresie wymaga這 to uk豉d闚 z tzw. w豉dz ludow) i moim hobby s radiowe nas逝chy ca貫go wiata. Robi to od r. 1957, "pods逝chiwa貫m" radiowo wojny na Bliskim Wschodzie, Wietnam, powstanie Bangladeszu itp., nosz si z zamiarem spisania historii najnowszej s造szanej uszami kr鏒kofalowca... Hobby to zaczyna obecnie umiera wobec zalewu naszego rynku tandetnymi komputerami drastycznie 豉mi鉍ymi zasady eliminacji zak堯ce. Podr騜uj鉍 stwierdzi貫m, 瞠 jest nasz kraj w cywilizowanym wiecie pod tym wzgl璠em bardzo niechlubnym wyj靖kiem.
Nas逝chy dalekiego wiata zrodzi造 inn pasj: tradycyjn muzyk dalekich narod闚: niegdy nas逝chiwan na falach kr鏒kich, obecnie dost瘼n te przez internet, zgromadzi貫m pokan encyklopedi muzyki wiata. Z innych pasji: historia staro篡tna, historia sztuki (na poziomie amatorskim - wczytywanie si w popularne opracowania), a tak瞠... science fiction (ku zgrozie rodziny i koleg闚: powa積y pracownik nauki... a tu historie o zielonych ludkach z Oriona!).


Aneks: dane osobiste:

ur. 31.03.1947 w Olkuszu
mgr UJ Krak闚 1969
asystent techniczny UJ od 1969
asystent nauk-bad. od 1972
doktorat i stanowisko adiunkta 1978
habilitacja 1987, stanowisko docenta UJ 1988
tytu profesorski, prof. nadzw UJ 2003
kierowa Zak豉dem Radioastronomii 2003 -2009
od 2009 przewodniczacy Rady Naukowej Obserwatorium Astronomicznego UJ.