Powr鏒 do strony g堯wnej
Szkolne lata
przysz貫go naukowca


(Skr鏒 wywiadu z prof. Ryszardem Tadeusiewiczem, opublikowanego w Gazecie My郵enickiej)
Jak to si sta這, 瞠 trafi Pan Profesor do szko造 w My郵enicach? Pochodzi Pan przecie ze 字ody 奸御kiej (woj. Dolno郵御kie).
Moja matka ci篹ko chorowa豉 i by豉 hipoteza (nies逝szna, jak si okaza這), ze przyczyna jest z造 klimat na 奸御ku. Zalecono przeprowadzk w g鏎y - i tak znalaz貫m si w My郵enicach, dok豉dnie w Sylwestra 1959 roku.
Gdy by Pan uczniem sposoby nauczania na pewno by造 inne ni obecnie. Na czym polega造 r騜nice?
Nie wiem, jak to wygl康a obecnie. Z pewno軼i nie mieli鄉y do dyspozycji komputer闚 i innych pomocy multimedialnych, ale profesorowie po鈍i璚ali sw鎩 czas miedzy innymi na to, 瞠by sporz康za plansze, Kt鏎e wisia造 potem na 軼ianach klas i pracowni, a tak瞠 na korytarzach. To by豉 taka $wiedza w pigu販e$ dzisiaj zaniedbana - a nies逝sznie, bo jak kto mia pami耩 wzrokowa to m鏬 z takiej planszy naprawd du穎 si nauczy.
Pami皻am liczne do鈍iadczenia w pracowni fizycznej (prof. Ba豉) i liczne bardzo ciekawe preparaty w pracowni biologicznej, - ale to chyba nadal tak si odbywa.
Czy mia Pan sw鎩 ulubiony przedmiot szkolny?
Tak, oczywi軼ie - by豉 to FIZYKA. Po pierwsze dlatego, 瞠 by豉 najbli窺za mojej wymarzonej techniki, a po drugie by豉 za moich czas闚 WSPANIALE nauczana przez Profesora Ba喚. Zreszt moje prze鈍iadczenie, 瞠 technika to jest w istocie zastosowanie praktyczne odkry fizyki, trwa do dzisiaj i jest chyba podzielane tak瞠 przez profesjonalnych fizyk闚. Na dow鏚 przytocz fakt, 瞠 zosta貫m wybrany do Polskiej Akademii Umiej皻no軼i w豉郾ie jako cz這nek Wydzia逝 Matematyczno - Fizyczno - Chemicznego (bo PAU w odr騜nieniu od PAN nie ma wcale Wydzia逝 Nauk Technicznych).
A jaki przedmiot wspomina Pan z niesmakiem?
Czarno wspominam lekcje j瞛yka rosyjskiego (obowi您kowego wtedy), Kt鏎e prowadzi豉 Pani (nazwiska nie wymiennie, chocia pami皻am) nazywana przez nas $真ka$. To by豉 koszmarna indoktrynacja komunistyczna, naprawd straszna. Terror na tych $lekcjach$ by prawie taki, jak podczas s造nnych apeli w Obozie 妃ierci w O鈍i璚imiu. To si pewnie wsp馧czesnej m這dzie篡 nie mie軼i w g這wie, ale naprawd tak by這.
Ale wyni鏀 Pan co z tych lekcji?
Rosyjskiego si nie nauczy貫m (wtedy nie, bo potem opanowa貫m go perfekcyjnie, mam nawet w dorobku ksi捫ki t逝maczone z rosyjskiego na polski oraz moje ksi捫ki wydane po rosyjsku, jestem zreszt cz這nkiem Rosyjskiej Akademii Nauk), ale nauczy貫m si zachowywa kamienna twarz niezale積ie od tego, jakich bzdur musia貫m s逝cha. Bardzo mi si to przyda這, gdy zosta貫m Rektorem i musia貫m s逝cha niekt鏎ych wyst徙ie moich uczonych koleg闚 na Senacie AGH...
Czy startowa Pan w olimpiadach przedmiotowych? Z jakimi osi庵ni璚iami?
Pr鏏owa貫m si w r騜nych dziedzinach. Pierwszy znacz帷y sukces odnios貫m wygrywaj帷 wojew鏚zki konkurs wiedzy historycznej (chodzi這 o Polsk za czas闚 pierwszych Piast闚). Potem kilkakrotnie startowa貫m w olimpiadach matematycznych i fizycznych dochodz帷 nawet (w tych ostatnich) do szczebla rozgrywek og鏊nopolskich, - ale bez finalnego sukcesu. Natomiast uda這 mi si zwyci篹y w og鏊nopolskiej Olimpiadzie Astronomicznej. Przewodnicz帷y Jury, kt鏎ym by s豉wny w tamtych czasach astronom prof. Rybka tak to skomentowa: $Na fina Olimpiady przyjechali uczniowie z najlepszych lice闚 z Warszawy, Wroc豉wia, Krakowa, Torunia A tu wygra ch這pak z ma貫j g鏎alskiej wioski!$
Tego, 瞠 nazwa My郵enice $ma陰 g鏎alsk wiosk$ d逝go mu nie mog貫m darowa!
Ale nawyk patrzenia w gwiazdy mi pozosta i nawet w k帷ie mojego gabinetu rektorskiego przez ca造 czas mojej kadencji sta teleskop astronomiczny, z kt鏎ego cz瘰to robi貫m u篡tek wieczorami!
Co z tamtych czas闚 najbardziej zapad這 Panu w pami璚i?
W mojej klasie by這 mn鏀two reprodukcji sztuki staro篡tnego Rzymu i Grecji, bo ucz瘰zcza貫m do klasy z ogromna liczb zaj耩 z 豉ciny (chyba 5 lekcji w tygodniu?) - Wi璚 teraz, gdy jestem w Rzymie albo w Atenach - to czuje si bardzo swojsko.
A co innego? Bardziej zwi您anego z czasem wolnym od szko造?
To mo瞠 szkolny amatorski teatr, w kt鏎ym grywa貫m - niekiedy nawet g堯wne role. To by造 na tyle dobre spektakle, ze wystawiali鄉y je nie tylko w szkole (ka盥e przedstawienie po kilka razy w Auli wype軟ionej do ostatniego miejsca), ale i na g堯wnej scenie My郵enic (w kinie Wis豉) oraz dawali鄉y wyst瘼y wyjazdowe - w Su趾owicach, w Dobczycach... Gra貫m miedzy innymi architekta w sztuce $Most$ Szaniawskiego i Radosta w $奸ubach Panie雟kich$ Fredry. To by豉 wspania豉 przygoda!
Co spowodowa這, 瞠 zainteresowa si Pan tak nowatorskimi, jak na tamte czasy, dziedzinami nauk?
Gdy przyjecha貫m ze 奸御ka to by貫m pocz徠kowo w My郵enicach bardzo osamotniony - wszyscy moi koledzy i znajomi zostali przecie TAM. Dlatego bardzo du穎 czyta貫m (by豉 doskona陰 biblioteka publiczna w Rynku i dodatkowo biblioteka pedagogiczna niedaleko remizy stra瘸ckiej). No wiec chodzi貫m do tej biblioteki i Bralem wszystko, co by這 - najch皻niej literatur popularnonaukowa. Zdarza這 si, ze z dnia na dzie potrafi貫m przeczyta 5 ksi捫ek (taki by limit wypo篡cze) i nazajutrz oddawa貫m ksi捫ki po篡czone poprzedniego dnia.
W efekcie nagromadzi貫m du穎, zadziwiaj帷o du穎 wiedzy.
A wykorzysta j Pan za m這du, czy dopiero w czasie studi闚 i pracy?
Pami皻am taki incydent: By貫m jeszcze w szkole podstawowej, gdy wystartowa Gagarin. Odby si pierwszy za這gowy lot kosmiczny! Dyrektor szko造 (fizyk) zrobi apel ku czci nauki i techniki radzieckiej, (bo musia), ale nie wiedzia, co na tym apelu robi, wiec wiedz帷, ze ja jestem pyskaty - wywo豉 mnie do g這su.
A ja $z marszu$ zrobi貫m wyk豉d o zasadach techniki kosmicznej, wyja郾i貫m, dlaczego sztuczny satelita nie spada na Ziemie, jak si豉 od鈔odkowa r闚nowa篡 przyci庵anie Ziemi (pami皻am, ze wzi掖em wtedy stoj帷e w kacie wiadro i kr璚i貫m nim nad g這w, pokazuj帷, ze woda si nie wylewa), dlaczego w kosmosie panuje niewa磬o嗆 itd... By貫m wtedy w 7. klasie! Po moim wyk豉dzie zrobi豉 si cisza, a po chwili skonsternowany dyrektor zako鎍zy apel i odes豉 wszystkich do klas. Potem wiele razy przygl康a mi si z niedowierzaniem i jakby troch z obawa...
To wszystko, $tylko$ z ksi捫ek?
Nie ogranicza貫m si do tego, co by這 w bibliotekach. Kupowa貫m $M這dego Technika$, $Horyzonty techniki$ - i wchodzi貫m w fascynuj帷y 鈍iat techniki, tak bardzo odmienny od tego, co mnie otacza這. W My郵enicach by wtedy tylko jeden zak豉d przemys這wy - wytw鏎nia guzik闚 $Galalit$. A ja na zebraniach kolka naukowego opowiada貫m o sztucznej inteligencji i antropomorficznych robotach.
Jak wygl康a造 dalsze losy Pana zainteresowa? (chodzi mi konkretnie o czasy szkole)
No c騜, zdoby貫m w my郵enickich szko豉ch podstawy wiedzy, z kt鏎ej korzystam do dzisiaj. Gdy tworz nowe rozwi您ania techniczne, to my郵 z wdzi璚zno軼i o moim nauczycielu fizyki, kt鏎y mnie zach璚a do majsterkowania i pod okiem kt鏎ego budowa貫m moje pierwsze uk豉dy elektroniczne. Gdy rozwi您uj problemy matematyczne to wspominam, 瞠 podstawy rachunku r騜niczkowego i ca趾owego zdoby貫m jeszcze w Liceum w ramach k馧ka matematycznego. A gdy po serii tytu堯w Honorowego Doktora i Honorowego Profesora r騜nych politechnik w kraju i za granic otrzyma貫m tak瞠 Doktorat Honoris Causa Uniwersytetu Zielonog鏎skiego - to liczni humani軼i, kt鏎zy przybyli na t uroczysto嗆 z takim nastawieniem, 瞠 oto zobacz dzikiego i prymitywnego technika obdarzonego dziwnym trafem t  najwy窺z godno軼i akademick - zostali totalnie zaskoczeni, gdy w trakcie mojego $wyk豉du mistrzowskiego$ wyg這si貫m d逝窺zy jego fragment w czystej i wytwornej 豉cinie, kt鏎 mi wbija豉 do g這wy wychowawczyni mojej klasy, nieod瘸這wanej pami璚i Pani Profesor hrabina Helena Konopkowa (herbu Nowina).
Jak uk豉da這 si Pana 篡cie towarzyskie w szkole?
Na 奸御ku, sk康 przyjecha貫m do My郵enic, zacz掖em ju odczuwa brzemi, kt鏎e zwykle towarzyszy najlepszym uczniom - s zwykle nielubiani i ja te zacz掖em by nielubiany, bo mia貫m sukcesy.
Tymczasem przyjazd do My郵enic to bardzo sympatycznie zmieni. Ot騜 dla moich my郵enickich koleg闚 ja NIE BYΒM jednym z nich, kt鏎emu uda這 si wybi (za co zawsze i wsz璠zie spotyka takiego prymusa niech耩), ale by貫m z zewn徠rz, spad貫m sk康, m闚i貫m troch inaczej ni oni, w sumie mia貫m troch status takiego $kosmity$ - budzi貫m zaciekawienie, ale nie zazdro嗆.
Potem wydarzy這 si co bardzo dla mnie korzystnego. Poniewa stale wygrywa貫m r騜ne konkursy (o tej mojej wygranej w konkursie historycznym wspomina nawet ksi康z na kazaniu, bo to bardzo t nasz ma豉 spo貫czno嗆 dowarto軼iowywa這), wi璚 zacz掖em funkcjonowa na zasadzie lokalnej maskotki. Zachowuj帷 wszystkie proporcje mo積a powiedzie, 瞠 dla moich koleg闚 by貫m troch jak Ma造sz dla Polak闚 w dniach jego sukces闚. Cieszyli si moimi sukcesami, bo by貫m jednym z nich, ale nie wzbudza造 one zazdro軼i ani agresji - no, bo nie by貫m tak do ko鎍a jednym z nich.
Pami皻am nawet takie rozmowy, gdy si pojawia這 og這szenie o jakim nowym konkursie: $Rysiek pojedzie i wygra to dla nas$. No i ja jecha貫m i wygrywa貫m, (chocia nie zawsze - patrz wy瞠j wzmianki o moich nieudanych startach w fina豉ch olimpiady fizycznej). Dzi瘯i temu statusowi lokalnej osobliwo軼i mia貫m i sukcesy w nauce i serdecznych Przyjaci馧, kt鏎zy potrafili si tymi sukcesami cieszy razem ze mn. Rzecz to bardzo osobliwa w naszym $polskim piekle$
Zachowa造 si jakie przyja幡ie?
O tak, spotykamy si cz瘰to przy r騜nych okazjach, na przyk豉d podczas kolejnych $okr庵造ch$ rocznic matury (ostatnio by豉 ju czterdziesta) spotykamy si na Zarabiu w gronie koleg闚 z naszej klasy - i z przyjemno軼i wracamy wspomnieniami do lat sp璠zonych w szkolnych 豉wkach.
Kt鏎e osi庵ni璚ie jest dla Pana najcenniejsze?
To trudno warto軼iowa. Ka盥e rozwi您ane zadanie naukowe jest jak w豉sne dziecko - a kto z rodzic闚 potrafi odpowiedzie na pytanie, czy woli tego syna czy tamta c鏎k?
Ale 瞠by si ca趾iem nie uchyla od odpowiedzi mo瞠 wska瞠 metodyka automatycznego (komputerowego) rozumienia obraz闚.
Dlaczego akurat to?
To ja te tematyk wprowadzi貫m kilka lat temu do mi璠zynarodowego obiegu naukowego, ja stworzy貫m podstawy jej teorii i praktyki, a obecnie na wielkich 鈍iatowych kongresach s cale sekcje po鈍i璚one $Automatic understanding of the images$, za ja jestem zapraszany jako $klasyk$, 瞠bym ten temat prezentowa na rozpocz璚ie konferencji jako tzw. $Keynote speaker$.
Takie naprawd 名IATOWE uznanie naukowej elity jest czym, co daje satysfakcje!
Zauwa篡貫m, 瞠 pana pasj s podr騜e. Co Pan w nich najbardziej lubi?
Mo磧iwo軼i konfrontacji wyobra瞠 z rzeczywisto軼i. O ka盥ym miejscu na 鈍iecie ka盥y z nas ma jakie wyobra瞠nie - z ksi捫ek, z film闚, z telewizji. A potem mo積a pojecha TAM i zobaczy, jak to jest naprawd. I to jest cudowne, zar闚no wtedy, gdy si okazuje, ze wyobra幡ia podpowiada豉 wi璚ej, ni jest w rzeczywisto軼i, jak i wtedy, gdy okazuje si, ze rzeczywisto嗆 jest o wiele wspanialsza od wszelkich wyobra瞠.
Gdy by si Pan m鏬 cofn望 w czasie. Co by Pan zmieni w swoim 篡ciu?
Wi璚ej bym przebywa i rozmawia z moja Matka. Niestety umar豉 wkr鏒ce po naszym przyje寮zie do My郵enic (to by rak...), Ale do dzisiaj zauwa瘸m, ze najbardziej warto軼iowe m康ro軼i, z kt鏎ych stale korzystam, mam dzi瘯i Niej. Zawdzi璚zam wi璚ej rozmowom z moja Mama ni wszystkim wyk豉dom i wszystkim ksi捫kom ze wszystkich bibliotek. Dlatego dzisiaj wiem dobrze, jak wiele g喚bokiej m康ro軼i jest w wierszu Ksi璠za Jana Twardowskiego: $Spieszmy si kocha ludzi, bo tak szybko odchodz...$

Rozmawia Maksymilian Szostak
ucze LO w My郵enicach